[—]: Untitled
Black Book
2016
Photobook
22×31 cm, 112 Pages, Edition of 20, Published by FUAM Istanbul
“You have confused the true and the real.”
—George Stanley, in conversation1
Produced during the From a Body of Work to the Right Book photobook workshop led by Matthieu Charon and Rémi Faucheux of RVB Books through FUAM (Photography Application and Research Center), [—]: Untitled Black Book takes the form of a fragmented visual dictionary drawing on astronomy, geography, physics, found-footage studies, and science fiction. The work juxtaposes archival photographs with images gathered through years of daily research, forming an enigmatic structure that probes the limits of human communication and knowledge.
Conceived as an “anti-book,” the project disrupts traditional narrative structure by presenting images in a non-linear, chaotic order. The dimensions of the page are manipulated to evoke a black hole-like visual field, an entropic zone in which the coherence of meaning begins to dissolve. This formal instability reflects the inadequacy of language as a tool for comprehending the universe and foregrounds the gaps in human understanding. The book functions as a speculative object, oscillating between a failed letter to an unknown recipient and a fragmented semiotic time capsule. Its pulsar-like rhythm—alternating bursts of clarity and ambiguity—reflects the paradox of attempting to transmit universal truths through inherently subjective media.
The work specifically references the history of interstellar communication, including the 1972 Pioneer plaques designed by Carl Sagan and Frank Drake. These gold-anodized aluminum plaques, symbolically depicting humanity and Earth’s location, were prepared by NASA to convey a universal message aboard the Pioneer spacecraft. However, their effectiveness depends on shared cognitive assumptions, a problem echoed in Ernst Gombrich’s contemporaneous analysis in Scientific American. Gombrich argued that the arrow symbol used to indicate direction—and intended to signify Earth’s point of origin—would hold no meaning for extraterrestrial beings. This tension between intent and interpretation permeates [—]: Untitled Black Book, raising the question of whether images can ever transcend the cultural or biological frameworks of their makers.
By incorporating scientific diagrams, speculative fiction references, and cosmological data into its unstable visual field, the project exposes the hubris embedded in anthropocentric ways of knowing. Just as the hydrogen hyperfine transition diagram on the Pioneer plaque presupposes knowledge of atomic physics, the book’s collaged fragments suggest that human efforts to map the universe remain limited by terrestrial logic. What emerges is not a coherent thesis but a meditation on entropy: a reminder that every act of communication risks turning into noise, and every symbol into ambiguity.
1 The opening sentence of the novel Dhalgren by Samuel R. Delany.
[—]: Untitled Black Book was published by FUAM (Photography Application and Research Center).
“Doğru olan ile gerçek olanı karıştırdın.”
—George Stanley, söyleşiden1
FUAM —Fotoğraf Uygulama ve Araştırma Merkezi— aracılığıyla, RVB Books’tan Matthieu Charon ve Rémi Faucheux yürütücülüğünde düzenlenen From a Body of Work to the Right Book fotoğraf kitabı atölyesi sırasında üretilen [----]: İsimsiz Kara Kitap, astronomi, coğrafya, fizik, buluntu görüntü çalışmaları ve bilimkurgudan beslenen parçalı bir görsel sözlük biçimini alır. Çalışma, arşiv fotoğraflarını yıllara yayılan gündelik araştırmalar sonucunda bir araya getirilmiş imgelerle yan yana getirerek, insan iletişiminin ve bilgisinin sınırlarını araştıran muğlak bir yapı kurar.
Bir “anti-kitap” olarak tasarlanan proje, imgeleri doğrusal olmayan, kaotik bir düzende sunarak geleneksel anlatı yapısını bozar. Sayfa boyutları, kara deliği andıran bir görsel alan yaratacak biçimde manipüle edilir; bu alan, anlamın tutarlılığının çözülmeye başladığı entropik bir bölge olarak işler. Bu biçimsel istikrarsızlık, dili evreni kavramak için yetersiz bir araç olarak ele alır ve insan bilgisindeki boşlukları öne çıkarır. Kitap, bilinmeyen bir alıcıya gönderilmiş başarısız bir mektup ile parçalanmış bir semiyotik zaman kapsülü arasında salınan spekülatif bir nesne olarak çalışır. Pulsar benzeri ritmi —açıklık ve muğlaklık arasında gidip gelen patlamalı bir düzen— evrensel hakikatleri doğası gereği öznel mecralar aracılığıyla aktarma çabasının paradoksunu yansıtır.
Çalışma özellikle yıldızlararası iletişim tarihine, Carl Sagan ve Frank Drake tarafından tasarlanan 1972 tarihli Pioneer plakalarına gönderme yapar. İnsanlığı ve Dünya’nın konumunu simgesel olarak betimleyen bu altın kaplamalı alüminyum plakalar, NASA tarafından Pioneer uzay araçlarıyla evrensel bir mesaj iletmek üzere hazırlanmıştır. Ancak bu mesajın işlerliği, ortak bilişsel varsayımlara dayanır; bu sorun, Ernst Gombrich’in aynı dönemde Scientific American’da yayımlanan analizinde de karşılık bulur. Gombrich, yön belirtmek için kullanılan ve Dünya’nın çıkış noktasını göstermesi amaçlanan ok sembolünün dünya dışı varlıklar için hiçbir anlam taşımayacağını ileri sürer. Niyet ile yorum arasındaki bu gerilim, [----]: İsimsiz Kara Kitap boyunca hissedilir; çalışma, imgelerin onları üretenlerin kültürel ya da biyolojik çerçevelerini gerçekten aşıp aşamayacağı sorusunu gündeme getirir.
Bilimsel diyagramları, spekülatif kurgu referanslarını ve kozmolojik verileri istikrarsız bir görsel alanın içine dahil eden proje, antroposentrik bilme biçimlerinin içerdiği kibri açığa çıkarır. Pioneer plakasındaki hidrojen hiperince geçiş diyagramının atom fiziği bilgisine sahip olmayı varsayması gibi, kitabın kolajlanmış parçaları da insanın evreni haritalandırma çabasının hâlâ yeryüzüne ait bir mantıkla sınırlı olduğunu düşündürür. Ortaya çıkan şey tutarlı bir tez değil, entropi üzerine bir düşünmedir: her iletişim ediminin gürültüye, her sembolün ise muğlaklığa dönüşme riski taşıdığını hatırlatan bir yapı.
1 Samuel R. Delany’nin Dhalgren adlı romanının açılış cümlesi.
[----]: İsimsiz Kara Kitap, FUAM —Fotoğraf Uygulama ve Araştırma Merkezi— tarafından yayımlanmıştır.
© 2026 BURAK DİKİLİTAŞ