Illusion
of Safety

Photography Series

2014

en | tr

Illusion of Safety is a photographic series that examines the changing meaning of Ataköy, a modernist mass housing project built in Istanbul in the 1950s, through the rise of security paranoia, gated urban space, and the transformation of the landscape in the late 1990s and 2000s. It traces the neighborhood’s transformation from a utopian experiment in collective living into a landscape shaped by surveillance infrastructure. The project argues that security measures such as cameras, surveillance booths, and landscaped boundary zones function more as symbolic gestures than as actual forms of protection. The photographs reveal the contradiction between lived experience and designed space, exposing the flaws of systems that privilege visibility over actual security.

This tension is grounded in Michel Foucault’s account of panoptic control over space in Discipline and Punish.¹ Foucault’s description of a city organized through enclosure, curfews, and punishment helps frame Ataköy’s transformation. His perspective suggests that forms of disciplinary architecture presented as protective measures often slide into surveillance and psychological pressure. In Ataköy, open facades and green spaces—symbols of modernist ideals—stand alongside gates and cameras, revealing how spatial segregation encourages obedience through the sense of constant surveillance rather than genuine protection.

Conceived in 1957 as a pioneering model of communal living, Ataköy embodied ideals of openness and accessibility. Over time, however, these ideals gave way to security-oriented interventions. Low fences, once aesthetic elements, now regulate the horizon of vision, while security booths—absent from the original drawings—have become signs of shifting priorities. Although these interventions create a visual impression of order, they offer no solution to systemic vulnerabilities. The project’s photographs register this futility through inactive cameras, manicured vegetation pressing against fences, and open gates, all of which turn security infrastructure into the still residue of anxiety.

Walking through the streets of Ataköy evokes a pervasive sense of control. The act of seeing—stopping at checkpoints, photographing decaying boundaries—becomes a form of subversive critique. In this context, Buckminster Fuller’s concept of the “dome-organism,” which imagines buildings as integrated systems, takes on an ironic resonance. With its original spatial logic interrupted by checkpoints, Ataköy produces claustrophobia rather than community. The repetitive balconies and recurring facades reveal how isolation proliferates under the guise of protection, forming a somber contrast to the project’s original utopian drawings.

Illusion of Safety presents Ataköy as a microcosm of urban space in which fear justifies the aesthetically mediated control of the city. The work suggests that the transformation of security into spectacle erodes collective trust. Grounded in photographic research and spatial observation, the work challenges the notion that surveillance equates to security, arguing instead that resilience emerges through the reconstruction of communal space beyond the panoptic gaze.

¹ See Michel Foucault, Discipline and Punish: The Birth of the Prison, trans. Alan Sheridan, Vintage Books, 1995. Original work published 1975.

Güvenlik Yanılsaması, 1950’lerde İstanbul’da inşa edilen modernist toplu konut projesi Ataköy’ün değişen anlamını; güvenlik paranoyasının yükselişi, kapalı kentsel alanlar ve 1990’ların sonu ile 2000’lerde peyzajın dönüşümü üzerinden inceleyen bir fotoğraf serisidir. Proje, mahallenin kolektif yaşama dair ütopik bir deneyden gözetim altyapılarıyla şekillenen bir peyzaja dönüşümünü izler. Kameralar, güvenlik kulübeleri ve peyzajla düzenlenmiş sınır bölgeleri gibi güvenlik önlemlerinin gerçek koruma biçimlerinden çok sembolik jestler olarak işlediğini öne sürer. Fotoğraflar, yaşanan deneyim ile tasarlanmış mekân arasındaki çelişkiyi görünür kılarak, gerçek güvenlik yerine görünürlüğe ayrıcalık tanıyan sistemlerin açıklarını ortaya çıkarır.

Bu gerilim, Michel Foucault’nun Hapishanenin Doğuşu’nda mekân üzerindeki panoptik denetime dair yaptığı çözümlemeye dayanır.¹ Foucault’nun kapatma, sokağa çıkma yasağı ve cezalandırma yoluyla düzenlenen kent tasviri, Ataköy’ün dönüşümünü düşünmek için bir çerçeve sunar. Bu bakış açısı, koruyucu önlemler olarak sunulan disipliner mimari biçimlerin çoğu zaman gözetim ve psikolojik baskıya kaydığını gösterir. Ataköy’de modernist ideallerin simgeleri olan açık cepheler ve yeşil alanlar, kapılar ve kameralarla yan yana durur; bu durum, mekânsal ayrışmanın gerçek korumadan çok sürekli gözetlenme hissi aracılığıyla itaat ürettiğini açığa çıkarır.

1957’de kolektif yaşam için öncü bir model olarak tasarlanan Ataköy, açıklık ve erişilebilirlik ideallerini taşıyordu. Ancak zaman içinde bu idealler yerini güvenlik odaklı müdahalelere bıraktı. Bir zamanlar estetik öğeler olan alçak çitler artık görüş ufkunu düzenlerken, özgün çizimlerde yer almayan güvenlik kulübeleri değişen önceliklerin işaretlerine dönüşmüştür. Bu müdahaleler görsel bir düzen izlenimi yaratsa da sistemsel kırılganlıklara herhangi bir çözüm sunmaz. Projenin fotoğrafları, çalışmayan kameralar, çitlere doğru taşan bakımlı bitki örtüsü ve açık kapılar aracılığıyla bu işlevsizliği kaydeder; güvenlik altyapısı, kaygının durağan kalıntısına dönüşür.

Ataköy sokaklarında yürümek, yaygın bir denetim hissini çağırır. Görme eylemi —kontrol noktalarında durmak, çürüyen sınırları fotoğraflamak— bu bağlamda yıkıcı olmayan fakat karşıt bir eleştiri biçimine dönüşür. Buckminster Fuller’ın yapıları bütünleşik sistemler olarak düşünen “kubbe-organizma” kavramı, burada ironik bir yankı kazanır. Özgün mekânsal mantığı kontrol noktalarıyla kesintiye uğratılan Ataköy, topluluk hissinden çok klostrofobi üretir. Tekrarlayan balkonlar ve yinelenen cepheler, yalıtımın koruma kisvesi altında nasıl çoğaldığını gösterir ve projenin başlangıçtaki ütopik çizimleriyle kasvetli bir karşıtlık kurar.

Güvenlik Yanılsaması, Ataköy’ü korkunun kentin estetik olarak dolayımlanmış denetimini meşrulaştırdığı bir kentsel mekân mikrokozmosu olarak sunar. Çalışma, güvenliğin bir gösteriye dönüşmesinin kolektif güveni aşındırdığını öne sürer. Fotoğrafik araştırma ve mekânsal gözleme dayanan proje, gözetimin güvenlikle eşdeğer olduğu fikrine karşı çıkar; bunun yerine dayanıklılığın, panoptik bakışın ötesinde ortak mekânın yeniden kurulmasıyla ortaya çıkabileceğini savunur.

¹ Bkz. Michel Foucault, Discipline and Punish: The Birth of the Prison, çev. Alan Sheridan, Vintage Books, 1995. İlk basım 1975.